Volg de vastgestelde route

Bij onze vrienden Joost en Annelies hing jarenlang een krantenknipsel op de wc, over hoe in Turkmenistan de meisjes verplicht bontmutsen dragen, baarden verboden zijn en dat er een nationale meloenendag is. Een grappig stukje. Als we met onze opvallend vieze bus door de smetteloze straten van Ashgabat rijden, tussen witmarmeren gebouwen en boompjes keurig in het gelid, denk ik terug aan dit artikel. We hebben het voorrecht een paar dagen in dit duistere sprookje mee te mogen spelen en de waanzin uit het knipsel te aanschouwen. De Turkmenen die we spreken uiten zich niet bepaald kritisch: het is hier schoon, rustig. De stad is prachtig, heb je de lichten ‘s nachts al gezien? In hetzelfde krantenbericht staat dat journalisten in Turkmenistan reddeloos in de gevangenis verdwijnen. Die beklemming is voelbaar – dit is een land dat een eigen spel speelt. Zelfs de grens naar Iran oversteken is een opluchting.

Als ik een jaar later de foto’s van Turkmenistan bekijk, dan is er opnieuw die ervaring van waanzin en beklemming. Hoe kun je mens zijn met zo weinig vrijheid? Met zo weinig eigenheid? Er hangen in Ashgabat geen vrolijke gordijntjes voor de ramen en je auto wat persoonlijkheid meegeven met versieringen is er niet bij. Maar het gekke is dat we hier in het vrije Nederland onszelf net zo’n krappe ruimte bemeten als een willekeurige dictator ons zou gunnen. Waarom is het eigenlijk belangrijk om de heg in vorm te knippen?

Maai uw gazon elke week. Zo zorgt u ervoor dat het gras gelijkmatig kan groeien en het gazon er perfect uit blijft zien, lees ik op een website als ik uitzoek waarom je het gazon zou maaien. Was uw auto één keer per week, zodat het vuil niet de kans krijgt uw lak te ontsieren, meldt Bovag. Twee vazen in de vensterbank geven de woonkamer een harmonieuze uitstraling en dat vinden mensen fijn, zegt de interieurstylist. Een goede onderzoeker publiceert elk jaar een artikel in een internationaal tijdschrift, denkt de universiteit. De waanzin in Turkmenistan lijkt een graadje erger, maar helemaal vreemd is ze niet. Het lijkt hier in Nederland net zo belangrijk om geen aanstoot te geven, om goed te presteren, om aan de norm te voldoen.

Het leuke van terugkomen van onze wereldreis is dat ik minder bang ben geworden om te vragen waarom de dingen gaan zoals ze gaan. Is dat multiple-choice tentamen noodzakelijk om een cursus te toetsen? Waarom is dat afvinklijstje met criteria nodig als je een universitair hoofddocent wil benoemen? Ben je bang dat je kwaliteit niet herkent als je het ziet? Krampachtig probeert men te controleren of iedereen de vastgestelde route volgt.

Ik ruim troep in de voortuin ook eerder op dan troep in de achtertuin. Ik kam mijn haar als ik de kinderen naar school breng. Maar tegen vrienden durf ik voortaan makkelijker te zeggen wat ik denk, en de verbouwing van ons huis is geworden zoals ik het voor ogen had, niet zoals de mode voorschrijft. Voor de kleine brandjes die ik sticht word ik in Nederland niet bedreigd of in de gevangenis geworpen. Er is geen staatsmacht die ons controleert en onderdrukt. En toch kleuren we binnen de lijntjes. “Het is hier schoon, rustig. Het dorp is prachtig, heb je de lichten langs de vaart al gezien?”

Koortsdroom
Betoverende façade (deel 2)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*